Een psychiater is een  arts  die zich gespecialiseerd heeft in de psychiatrie. De term psychiatrie is een samenvoeging van het Griekse psyche (ψυχὴ), wat ziel of geest betekent, en iatros (ιατροσ) wat arts betekent. Letterlijk de geneeskunde van de ziel.
Een psycholoog is een academisch of professioneel expert in de psychologie. De term psychologie is een samenvoeging van het Griekse psyche (ψυχή), wat ziel of geest betekent, en logos (λόγος) wat woord/gedachte/rede betekent. Letterlijk de academische discipline die zich bezighoudt met het innerlijk leven (kennen, voelen en streven) en het gedrag van de mens.
Een verschil tussen   een psychiater en een psycholoog is dat een psychiater de arts-opleiding heeft doorlopen voordat hij zich vier en een half jaar specialiseerd in geestesziekten. Daarom mag een psychiater wel medicijnen voorschrijven en een psycholoog niet. Een ander verschil betreft de inhoudelijke focus van beide beroepen. Een psychiater is over het algemeen vooral geïnteresseerd in mentale stoornissen, het gedrag dat daaruit voort vloeit, en hoe dit via een medische behandeling (vaak met medicatie) verbeterd kan worden. Een psycholoog is over het algemeen meer geïnteresseerd in menselijk gedrag en de onderliggende denk/voel/beleef/hersen-processen, hoe deze tot stand gekomen zijn en wat hen in stand houdt of hoe deze veranderd zouden kunnen worden; gedrags- en relatieproblemen vallen daarom binnen zijn terrein. Beiden zijn voorbeelden van therapeuten.

Zoals in de hele geneeskunde geldt, geldt ook in de psychiatrie dat er ernstige, vrijwel onbehandelbare psychiatrische ziekten zijn en kwalen die vanzelf overgaan en/of goed te behandelen zijn met therapie. Hiervoor zijn geen medicijnen nodig. Voor sommige aandoeningen bestaan medicijnen die met wisselend succes de symptomen onderdrukken en soms, na een zekere periode, weer kunnen worden afgebouwd. De effectiviteit van medicatie varieert van individu tot individu en vaak is een proefbehandeling de enige manier om te weten te komen of het werkt. Medicijnen die genezen in de zin dat ze 'de oorzaak' van de ziekte verhelpen bestaan in de psychiatrie nog niet. Medicijnen zijn dus vooral bedoeld voor tijdelijk gebruik of soms chronisch wanneer de symptomen heel ernstig en chronisch zijn.

Er zijn heel wat verschillende subcategorieën van psychologen:

• De meest voorkomende zijn klinische (en gezondheids)psychologen (KGP) werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg.
• Neuropsychologen (NP) doen vooral onderzoek naar het (dis)functioneren van het menselijk brein in relatie tot het gedrag. Dit gebeurt voornamelijk in ziekenhuizen waar ze samenwerken met neurologen (geen psychologische opleiding, maar medisch).
• Kinder- en jeugdpsychologen (KJP) zijn werkzaam in de de jeugdgezondheidszorg of als schoolpsycholoog, die onder meer advies geeft rond  studiekeuzes en beroepskeuzes.
• Daarnaast zijn er ook veel arbeids- en organisatiepsychologen (A&O) die veelal voor bedrijven werken rond bijvoorbeeld de selectie van sollicitanten.
• Een andere grote subcategorie omvat de psychologen die actief zijn in de academische sector, als docent of als onderzoeker, en in de reclamesector. Dit zijn vooral sociale psychologen (SP) die het sociale functioneren van individuen en groepen analyseren. Zij zijn ook werkzaam in de voorlichting, reclame en marketing of als beleidsadviseur en voorlichter bij organisaties en overheidsinstellingen.
• Andere psychologen in het onderzoek zijn de cognitieve en neurobiologische psychologen (CNP).